fot. Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Bydgoszczy

Wątroba to jeden z najważniejszych narządów człowieka# – odpowiada za ponad 500 procesów metabolicznych, m.in. magazynuje składniki odżywcze, neutralizuje toksyny i reguluje gospodarkę lipidową oraz węglowodanową. Ma bardzo dobre zdolności regeneracyjne, ale jednocześnie przez lata może chorować „po cichu”, nie dając żadnych objawów klinicznych, a w chwili ich pojawienia się choroba zazwyczaj jest bardzo zaawansowana, na etapie przewlekłego zapalenia, a nawet na etapie marskości czy raka wątroby.

Oto 10 zasad, które sprzyjają jej długowieczności i prawidłowemu funkcjonowaniu.

1. Nie dopuszczaj do nadmiaru tkanki tłuszczowej

Najważniejszym czynnikiem ryzyka rozwoju stłuszczeniowej choroby wątroby związanej z dysfunkcja metaboliczną- MASLD (Metabolic Dysfunction-Associated Steatotic Liver Disease ), najczęstszej przewlekłej choroby wątroby na świecie, jest nadmiar tkanki tłuszczowej, zwłaszcza trzewnej.

• utrzymuj prawidłowy obwód talii-do 80 cm dla kobiet i 94 cm dla mężczyzn, i wskaźnik masy ciała do BMI 25 kg/m2.

• dąż do stabilnej masy ciała,

• nawet redukcja 5–10% masy ciała może poprawić znacząco stan wątroby.

2. Jedz jak mieszkańcy basenu Morza Śródziemnego

Najlepiej przebadanym modelem żywienia dla zmniejszenia ryzyka sercowo – naczyniowego i MASLD jest dieta śródziemnomorska.

Stawiaj na:

• warzywa i owoce,

• oliwę z oliwek,

• rośliny strączkowe,

• pełnoziarniste produkty zbożowe,

• ryby morskie,

• orzechy.

Ogranicz:

• żywność ultraprzetworzoną,

• tłuszcze trans,

• nadmiar czerwonego mięsa.

3. Ogranicz cukier, szczególnie fruktozę

Nadmiar cukrów prostych nasila proces de novo lipogenezy w wątrobie.

Unikaj:

• słodzonych napojów,

• syropu glukozowo-fruktozowego,

• nadmiaru soków owocowych,

• regularnego podjadania słodyczy.

4. Ruszaj się codziennie

Aktywność fizyczna zmniejsza ilość tłuszczu wątrobowego nawet bez dużej utraty masy ciała.

Cel:

• minimum 150–300 minut umiarkowanego wysiłku tygodniowo,

• 2–3 treningi oporowe,

• ograniczenie siedzenia.

5. Alkohol traktuj jako wyjątek, nie codzienność

Nie istnieje całkowicie bezpieczna dawka alkoholu dla wszystkich.

Im mniej:

• tym lepiej dla regeneracji hepatocytów,

• mniejsze ryzyko marskości,

• niższe ryzyko nowotworów wątroby.

W chwili obecnej uważa się, że każda ilość alkoholu jest szkodliwa dla zdrowia.

6. Chroń się przed wirusowymi zapaleniami wątroby

Zapobieganie jest skuteczniejsze niż leczenie.

Pamiętaj o:

• wykonaniu chociaż raz w życiu badania na obecność przeciwciał anty HCV,

• jeśli urodziłeś się przed 1996 r. (rok kiedy wprowadzono w Polsce obowiązkowe szczepienia noworodków przeciw WZW B), wykonaj badanie na obecność AgHBs,

• zaszczep się przeciw WZW B jeśli nie jesteś chory i do tej pory się nie szczepiłeś,

• jeśli nie wiesz, czy byłeś szczepiony wykonaj badanie na obecność przeciwciał anty HBs,

• jeśli dużo podróżujesz zaszczep się przeciw WZW A.

• diagnostyce w kierunku zakażeń wirusowych wątroby przy nieprawidłowych wynikach transaminaz – ALT.

7. Uważaj na leki i suplementy diety

Przyjmowanie dużej liczby suplementów diety nie zawsze jest zdrowe, zwłaszcza bez kontroli i zwłaszcza, jeśli łączy się je z lekami.

Są częstą przyczyną polekowego i po suplementacjnego uszkodzenia wątroby – DILI/HILI (Drug-Induced Liver Injury/ Herb-Induced Liver Injury)

Nigdy:

• nie przekraczaj zalecanych dawek leków, nawet tych bez recepty np. paracetamolu,

• nie łącz wielu preparatów bez konsultacji z lekarzem,

• nie stosuj długotrwale suplementów niewiadomego pochodzenia.

8. Zachowaj bilans pomiędzy pracą a życiem prywatnym – work-life-balance oraz Dbaj o rytm dobowy i sen

Zaburzenia snu zwiększają ryzyko zaburzeń metabolicznych oraz stłuszczenia wątroby.

Staraj się:

• spać 7–9 godzin,

• utrzymywać stałe godziny snu,

• unikać późnonocnego podjadania.

9. Pij kawę

To jedna z najlepiej udokumentowanych interwencji ochronnych dla wątroby.

Korzyści obserwowano przy:

• min. 2–3 filiżanki dziennie,

• również kawa bezkofeinowa wykazuje działanie ochronne, ale nieco w mniejszym stopniu.

Kawa wiąże się z mniejszym ryzykiem:

• stłuszczenia,

• przewlekłego zapalenia,

• włóknienia,

• marskości,

• rozwoju raka wątrobowokomórkowego.

10. Kontroluj swoje wyniki

Wątroba długo nie daje objawów lub objawy są subkliniczne.

Regularnie oceniaj:

• aktywność ALT i AST,

• profil lipidowy,

• poziom glukozy lub HbA1c,

• ciśnienie tętnicze,

• masę ciała i obwód talii.

Badania te powinny być wykonywane co roku.

W grupach ryzyka warto rozważyć ocenę stłuszczenia wątroby – USG jamy brzusznej, elastografia wątroby metodą VCTE i włóknienia wątroby - wskaźnik FIB-4, elastografia wątroby metodą VCTE.

Osoby zdrowe, bez przewlekłych chorób wątroby i czynników ryzyka ich rozwoju, powinny wykonywać usg jamy brzusznej co 3-5 lat.

Złota zasada longevity dla wątroby

To, co szkodzi wątrobie najbardziej, to nieprawidłowy styl życia – niewłaściwa dieta: przewlekły nadmiar kalorii, cukrów prostych, tłuszczów nasyconych, alkoholu i siedzący trybu życia.

To, co służy jej najlepiej, to regularność: aktywność fizyczna, zbilansowana dieta, kawa, unikanie alkoholu, dbanie o prawidłową masę ciała i profilaktyka obejmująca zarówno szczepienia ochronne przeciw WZW A i B, jak i wykonywanie systematyczne badań okresowych z oceną parametrów wątrobowych, w tym przynajmniej raz w życiu oznaczenie anty HCV oraz metabolicznych.

Materiały

10 przykazań Longevity dla wątroby

Źródło: Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Bydgoszczy

Powrót Drukuj

LOKALNY HIT

Kora średnia frakcja 50l

20PLN

Spray do loków Joanna 300ml

14PLN

Wasch Pulver proszek do prania kolorów 3,9 kg

29,99PLN

Top Choice Pędzel do nakładania pudru

19,99PLN

Ewidencja Importu Aut

2400 zł / rokPLN

Audyt środowiskowy

3000PLN

Szampon wiśniowy do włosów farbowanych Joanna 1l

15PLN

Podłoże Uniwersalne z Hydrożelem 50L – Do Ogrodu, Doniczek i Balkonów

26PLN